لیراز چرخی، خواننده و بازیگرِ اسرائیلیِ ایرانیتبار و ستارهی سریالِ «تهران»، به فارسی میخوانَد؛ زبانِ سرزمینِ پدریاش. برایِ آلبومهایِ «زن» و «رؤیا» پنهانی با نوازندگانی که هنوز درونِ ایران زندگی میکنند همکاری کرد؛ کاری چنان پرخطر که نامشان از رویِ جلد برداشته و چهرهشان محو شد. وقتی خیزشِ «زن، زندگی، آزادی» در سالِ ۲۰۲۲ برخاست، ترانههایش بخشی از صدایِ آن شدند.
کارنامهی مستند
- نوامبر ۲۰۲۰
آلبومِ فارسیِ «زن» را منتشر کرد؛ آلبومی که پنهانی با نوازندگانِ درونِ ایران نوشته و ضبط شد؛ نوازندگانی که تنها از راهِ پیامرسانهایِ رمزنگاریشده سخن میگفتند و اصرار داشتند نامشان هرگز نیاید — همکاریای که آن را برآوردهشدنِ «بزرگترین رؤیایش» خواند.
The Times of Israel - سپتامبر ۲۰۲۲
با گسترشِ خیزشِ «زن، زندگی، آزادی» پس از قتلِ جاویدنام ژینا (مهسا) امینی، ترانههایِ فارسیِ او همراهِ ویدئوهایِ اعتراضی در سراسرِ ایران شد؛ کلیپهایی به دستش میرسید از زنانی که «در مهمانیهایِ زیرزمینی میرقصیدند و چادرشان را برمیداشتند و با این ترانهها میرقصیدند.»
The Times of Israel - اکتبر ۲۰۲۲
آلبومِ «رؤیا» را منتشر کرد؛ آلبومی که در ده روز، رو در رو با نوازندگانِ اهلِ تهران در استودیویِ پنهانی در زیرزمینی در استانبول ضبط شد — چهرهشان محو و نامشان از رویِ اثر برداشته شد — و بدینسان ممنوعیتِ همکاریِ اسرائیلی-ایرانی از سویِ رژیم را به هیچ گرفت.
France 24
به زبانِ خودش
بزرگترین رؤیایم این بود که موسیقیِ ایرانی را با ایرانیان بنویسم. به مقصود رسیدم.
متنِ اصلی (انگلیسی):
My biggest dream was to write Iranian music with Iranians. Mission accomplished.
از نظرِ فنی بسیار دشوار بود. اما از نظرِ عاطفی بهمراتب دشوارتر. شب پس از شب حس میکردم دارم کارِ بدی میکنم و ممکن است این آدمها دستگیر شوند.
متنِ اصلی (انگلیسی):
Technically, it was very difficult. But emotionally, it was much more difficult. I felt night after night that I was doing a bad thing and these people could be arrested.
خیلی زود ویدئوهایی به دستم رسید از زنانی که در مهمانیهایِ زیرزمینی میرقصیدند و چادرشان را برمیداشتند و با این ترانهها میرقصیدند.
متنِ اصلی (انگلیسی):
Very quickly I received videos of women dancing in underground parties and removing their chador and dancing to these songs.
از صدای خودشان
Liraz - Zan Bezan (official video)تماشا در یوتیوب
Liraz - Roya (Official video)تماشا در یوتیوب
زنده دنبالشان کنید
اینها صداهایی هستند که هر روز فعالاند — همانجا که منتشر میکنند دنبالشان کنید.
منبعها
- 1.تایمز آو اسرائیل — «خوانندهی اسرائیلی آلبومِ همکاریِ پنهانی با هنرمندانِ ایرانی را منتشر میکند»، ۸ اکتبر ۲۰۲۰
- 2.تایمز آو اسرائیل — «موسیقیِ لیراز چرخی، ستارهی «تهران»، به صدایِ اعتراضهایِ ایران بدل شد»، ۹ اکتبر ۲۰۲۲
- 3.فرانس ۲۴ — «لیراز، خواننده، نوازندگانِ اسرائیلی و ایرانی را کنارِ هم میآورد و رژیمِ تهران را به چالش میکشد»، ۳ دسامبر ۲۰۲۲
- 4.ویکیپدیا — لیراز چرخی (زندگینامه)